Rūleti i Monte Carlo
O le kasino na liua ai se tamaʻi malo laʻititi i le aiga o le uili selo e tasi.

Na tatala i le 1863 i lalo o François Blanc, na avea ai e le Casino de Monte-Carlo le uili Europa ma tulaga masani o le konetineta ma tuʻuina atu i le rūleti ona tala sili ona taʻutaʻua, mai le uili faʻaituʻau a Jagger e oʻo i uliuli e 26 o le 1913.
Aisea Monaco
I tausaga 1850 o Monaco o se papa ua gau le tamaoaiga ma se perenise, se maota ae leai se pisinisi. Sa faʻasāina le taʻalo tupe i setete o Siamani, lea sa olaola ai kasino o taulaga vai vevela. Na tuʻuina atu e le Perenise Charles III se pemita kasino i le 1856; na lē manuia taumafaiga muamua ona e leai se ala nofoaafi ma se auala. O François Blanc, o lē na lauiloa ai Bad Homburg, na faʻatauina le pemita i le 1863, fausia le Société des Bains de Mer, faʻamalosi mo le ala nofoaafi mai Nice, ma faʻaigoa le itu fou o Monte Carlo i le igoa o le perenise. Na faʻatupeina e le kasino le malo i se tulaga na soloia ai le lafoga o tupe maua i le 1869 ma e leʻi toe foʻi mai lava.
Le selo e tasi o se faiga faʻavae
Na aumai e Blanc le uili e tasi le selouiliSeloO le potu lanu meamata e tasi e lē ufiufi e se peti tutusa le totogi, taseni pe koluma; o le puna lea o le tulaga lelei o le kasino. E taʻua foʻi: selo e tasi, 0.Faitau atoa → mai Homburg. I Monte Carlo e lē o se togafiti e tauva ai ae o le tulaga masani: o laulau uma, i aso uma. Na aʻoaʻo e tagata taʻalo mai Europa atoa le taʻaloga rūleti a Monte Carlo i le 2.70% ma faʻamoemoe i ai i isi nofoaga, o le māfuaaga lea o loʻo ola ai le selo luaituaigaSelo luaO le potu 00 o le uili Amerika. O lona iai e siʻitia ai le tulaga lelei o le kasino mai le 2.70% i le 5.26%.Faitau atoa → na o nofoaga e leʻi faʻatūina ai e Monte Carlo le tulaga masani.
Pemita kasino muamua i Monaco. Ua lē manuia: e leai se auala, leai se ala nofoaafi, toʻaitiiti tagata taʻalo.
Ua pulea e François Blanc. Ua faʻavaeina le Société des Bains de Mer.
Ua tatala le ala nofoaafi mai Nice. Ua taunuʻu mai tagata asiasi i nofoaafi tumu.
Ua soloia le lafoga o tupe maua i Monaco.
Ua maua e Joseph Jagger se faʻaituʻau i uili ma manumalo ai i se ʻoa; ua siitia e le kasino ana uili, ona sui ai lea.
Ua “gau le pange” e Charles Wells i le tele o taimi i ni nai aso, i le laki ma se faiga na te leʻi faʻamatalaina lava.
E 26 uliuli sosoʻo. Ua maua e le sese a le tagata taʻalo tupe lona isi igoa.
Ua leiloa e le Casino de Monte-Carlo lona pule toʻatasi i le taʻalo tupe i le Riviera ina ua toe tatala kasino Farani.
Gau le pange
O laulau rūleti taʻitasi i Monte Carlo sa iai se tupe faʻaagaga, o le “pange”. Pe a manumalo se tagata taʻalo i le sili atu nai lo le tupe faʻaagaga, sa ufiufi le laulau i se ie uliulipetiUliuliO se peti tutusa le totogi i numera uliuli e 18. Farani: noir.Faitau atoa → aʻo aumai nisi tupe: ua “gau” le pange. Sa tupu soʻo ma o se faʻalauiloaga lelei tele; e lē faʻapea ua leiloa tupe a le kasino atoa, ae ua na o le tupe o le laulau e tasi ua uma. Na faia e Charles Wells i le tele o taimi i le 1891 i se faʻasologa uiga ese, na avea ma pese i fale faʻafiafia, ma toe leiloa ai se vaega i lena taumalulu.

O tala
O le uili faʻaituʻausuʻesuʻegaUili faʻaituʻauO se uili o ona faʻaletonu faʻaletino e sili atu ai le avanoa o nisi potu nai lo le 1/37. E seāseā, ma e na o le iloa pe a faʻamaumau le faitau afe o taʻamilo.Faitau atoa → a Joseph Jagger (pe tusa o le 1880), Wells (1891) ma uliuli e 26 (1913) na tutupu uma iinei, ma e taʻitasi ma lona lava itulau. O le matagaluega faʻalauiloa a le kasino, sa muamua i lona taimi, na mautinoa na lipotia uma i nusipepa a Lonetona. O se tala o se nofoaga e manumalo ai ʻoa na faʻatau atu ai le tele o pepa nofoaafi nai lo so o se faʻamatalaga faʻamaoni o le 2.70%.
Le taʻaloga rūleti a Monte Carlo i aso nei
O loʻo faʻagaoioi pea le kasino, ma o le rūleti o loʻo tūtotonu pea i le potu autu, ma uili selo e tasi ma tulafono Farani (la partagetulafonoLa partageO se tulafono Farani: pe a iʻu i le selo, e toe faʻafoʻi le afa o le tupe o se peti tutusa le totogi. E faʻaafa ai le tulaga lelei o le kasino i na peti i le 1.35%.Faitau atoa → po o le en prisontulafonoEn prisonO se tulafono Farani: pe a iʻu i le selo, o se peti tutusa le totogi e taofi mo le taʻamilo e sosoʻo nai lo le leiloa. E faʻaafa ai le tulaga lelei o le kasino i na peti.Faitau atoa → i peti tutusa le totogi). O le Société des Bains de Mer o loʻo avea pea ma kamupani autu a le malo. O le metotia Monte Carlo i le matematika, na faʻaigoa e Ulam ma von Neumann i tausaga 1940 i le igoa o le kasino, o le mea lea e faʻagaoioia ai masini faʻataʻitaʻi i lenei upega tafaʻilagi.
Fesili
Leai. Ua faʻasāina i latou talu mai le seneturi lona 19; o le kasino mo tagata asiasi.
E lipotia tutusa i faʻamatalaga mulimuli ane; o faʻamaumauga a le kasino lava ia mai lena vaitaimi e lē o faʻasalalau. O le avanoamatematikaAvanoaO le avanoa o se iʻuga, mai le 0 i le 1 pe 0% i le 100%. Numera e tasi: 1/37 = 2.70%.Faitau atoa → e ōgatusa ma le tupu i se mea i le limasefulu tausaga o taʻaloga.
Sa taʻalo tupe iina le tuagane o le tinā o Stanislaw Ulam; o le igoa o se upu faʻalilolilo mo le filifilia faʻafuaseʻi i le Manhattan Project.
Sina mea malie

E masani ona gau le pange. Ae e leʻi masalosalo lava le kasino.
Punaʻoa
- Schwartz, D. G. Roll the Bones: The History of Gambling.
- Barnhart, R. T. Beating the Wheel.
- Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture.