Talafaʻasolopito o le rūleti
O le talafaʻasolopito o le rūleti e ui atu i se suʻesuʻega faʻasaienisi na lē manuia, se potu taʻalo tupe i Pale, ni uso e toʻalua i se taulaga o vai vevela i Siamani, ma le kasino na avea ai se potu lanu meamata e tasi ma tulaga masani i Europa.

Aʻo leʻi iai le uili
- 1654
Pascal ma Fermat: le faʻafitauli o togi; tau faʻamoemoeina.
Tau faʻamoemoeina i le rūleti - 1655O se uili e leai se faʻamoemoega
Aʻo saili Blaise Pascal se masini e gaoioi e faʻavavau, na ia fauina se uili taʻamilo e matuā paleni lelei. E lē manuia le masini; ae tumau pea le uili o se mea e toeitiiti lē maua se fetoʻaiga ma e foliga faʻafuaseʻi.
Blaise Pascal: le tala tuʻuaʻi o le uili rūleti - 1657
Ua lomia e Huygens le tusi muamua e uiga i le faʻamoemoe.
- 1713
Jakob Bernoulli, Ars Conjectandi: le tulafono o numera tetele.
Faʻalatalata i se taimi umi: le tulafono o numera tetele i le rūleti - 1740 ma ona tausagaRoly-poly ma le E.O.
I fale taʻalo tupe i Egelani e faʻataʻamilo uili e iai avanoa ese ma tutusa. E faʻasāina pea lava pea taʻaloga, ma ua tuleia ai ituaiga i le Konetineta.
O ai na faia le rūleti? Le amataga o le rūleti - 1754
Ua lomia e d’Alembert le manatu sese na mulimuli ane faʻaigoa ai se faiga i lona igoa.
Fuafuaga rūleti D'Alembert - 1758
Ua faʻasā e Farani Fou (Quebec) tisi, hoca, faro ma le “roulette”: o se tasi o faʻamaumauga muamua o lea igoa mo se taʻaloga taʻalo tupe.
- 1760 ma tausaga na sosoʻo ai
Ua ulufale le upu “Martingale” i lomifefiloi Farani o se upu a tagata taʻalo tupe.
Fuafuaga rūleti Martingale
Le taʻaloga
- 1796Pale, Palais-Royal
O le tusi tala a Jaques Lablée, La Roulette, o loʻo faʻamatala ai se uili e lua potu o le kasino, 0 ma le 00, i se fale taʻalo tupe i le Palais-Royal. O le faʻamatalaga atoa muamua lea o le taʻaloga i aso nei.
Rūleti i tusitusiga - 1800 ma tausaga na sosoʻo ai
Ua faʻaopoopo e uili Amerika se potu aeto: e tolu numera a le kasino.
Uili ma tulafono o le rūleti Amerika - 1837
Ua faʻasā e Farani kasino; ua siitia le taʻaloga i taulaga vai vevela o Siamani.
- 1841
Ua maua e le uso Blanc le pemita o Bad Homburg.
François Blanc - 1843Bad Homburg
Na tatalaina e François ma Louis Blanc se kasino i le taulaga o vai vevela i Siamani ma aveʻesea ai le selo lua. O le uili e tasi le selo e afa ai le tulaga lelei o le kasino ma tosina mai ai tagata taʻalo mai isi nofoaga faʻatauvaʻa.
Bad Homburg ma kasino o taulaga vai vevela - 1863Monte Carlo
Ina ua faʻasāina le taʻalo tupe i Siamani atoa, na pulea e Blanc le kasino i Monaco sa faigatā. Na avea Monte Carlo ma faʻataʻitaʻiga mo le rūleti Europa; o le selo e tasi o lona tulaga masani.
Rūleti i Monte Carlo - 1866
Dostoevsky, The Gambler.
Le Roulettenburg a Dostoevsky - 1868
Ala nofoaafi mai Nice i Monte Carlo.
Casino de Monte-Carlo - 1869
Ua soloia e Monaco le lafoga o tupe maua.
- 1872
Ua tapunia e Prussia kasino o Siamani.
Tagata taʻalo ma suʻega
- 1870 ma tausaga na sosoʻo ai
Ua faʻalauiloa e Labouchère le faiga tape i Lonetona.
Fuafuaga rūleti Labouchère - pe tusa o le 1880Le uili a Jagger
O Joseph Jagger, o se tagata fai pisinisi ie mai Yorkshire, na ia faʻatonuina ona tusi i lalo iʻuga o uili i Monte Carlo ma peti i numera e tele naua ona aliaʻe. Na ia manumalo ai i se tamaoaiga; na sui e le kasino nofoaga o ona uili, ona sui ai lea o uili.
Joseph Jagger: le fuafuaga rūleti i Monte Carlo - 1891Le tamāloa na faʻauma tupe a le kasino
Na faʻauma e Charles Wells sipi o se laulau i ni nai taimi i ni nai aso, ma na fatu ai le pese o fale faʻafiafia. E leai se faiga na maua e suʻesuʻega, naʻo le laki ma, mulimuli ane, taufaʻasese i se isi mea.
Le tamāloa na gauia le faletupe - 1900
Ua lomia e Pearson le suʻega chi-square ma faʻamaumauga o taʻamilo mai Monte Carlo.
Suʻega chi-square - 1907
Ua toe faʻatagaina e Farani kasino i taulaga vai vevela ma taulaga i le matafaga.
- 1913
E 26 uliuli sosoʻo i Monte Carlo.
Sese a le tagata taʻalo tupe - 1931
Ua faʻatagaina e Nevada le taʻalo tupe i kasino.
Uili rūleti i Las Vegas - 1940 ma tausaga na sosoʻo ai
Ua faʻaigoa e Ulam ma von Neumann le metotia Monte Carlo.
- 1953
Fleming, Casino Royale: ua peti Bond i taseni e lua i le rūleti.
Fuafuaga rūleti James Bond - 1961
Ua fausia e Thorp ma Shannon le komepiuta rūleti muamua e ofuina i le tino.
Komepiuta rūleti - 1965
Ua faʻamaonia e Dubins ma Savage o le taʻalo lototetele e sili ona lelei i taʻaloga e lē talafeagai.
- 1969
Ua faʻamatala e le suʻesuʻega a Thorp le māfuaaga e leai ai se faiga peti e faʻatoʻilaloina se taʻaloga e leaga lona tau faʻamoemoeina.
Talafatu: O se fuafuaga rūleti e manumalo i taimi uma - 1977–81
O komepiuta natia a le Eudaemons i Nevada: i lalo o le lima i le 1978, i totonu o se seevae i le 1981.
The Eudaemons - 1985
Ua faʻasāina e Nevada masini e vavalo ai. Ua lomia e Bass le The Eudaemonic Pie.
Taufaʻasese i le rūleti
Le taʻaloga i aso nei
- seneturi 20Mai taulaga o vai vevela i lau o komepiuta
Na malaga le rūleti i Las Vegas ma toe faʻafoʻi ai le selo lua, ona sosoʻo ai lea ma laulau RNG i luga o le initaneti i le 1990 ma ona tausaga ma uili i potu puʻeata e faʻasalalau tuʻusaʻo i le 2000 ma ona tausaga.
Rūleti Europa ma le rūleti Amerika - 1990 ma tausaga na sosoʻo ai
Ua faʻaaogā e le aiga García-Pelayo uili faʻaituʻau latalata i Madrid; ua faʻasāina; ua soloia e faʻamasinoga le faʻasāina (2004).
Gonzalo García-Pelayo: le faiga rūleti - 1996
Kasino muamua i luga o le initaneti ma rūleti RNG.
Rūleti tuʻusaʻo ma le rūleti RNG - 2003–06
Rūleti tuʻusaʻo ma tagata tufa e faʻasalalau mai potu puʻeata; ua avea Riga ma Malta ma nofoaga autu.
Le auala e galue ai le rūleti tuʻusaʻo - 2004
Ua manumalo se vaega i le Ritz i le £1.3m e ala i le vavalo o le polo; e leʻi maua lava se laser na lipotia; e leai se moliaga.
Taʻalo e saili ai le tulaga lelei i le rūleti - 2005
Tulafono o le Taʻalo Tupe a Peretānia: laisene atoatoa mo le taʻalo tupe mamao.
Rūleti i Peretānia - 2012
Ua lomia e Small ma Tse le fisiki o le vavaloina o le rūleti.
Saienisi o le uili rūleti - 2013
Ua amataina e New Jersey kasino i luga o le initaneti ua puleaina e le tulafono.
Rūleti i Amerika - 2016
Rūleti selo tolu i le Las Vegas Strip.
Rūleti selo tolu - 2018
Ua soloia le faʻasāina feterale a Amerika o peti taʻaloga; ua faia e setete a latou lava tulafono.
- 2021
Ua tuʻuina atu e Siamani ma Holani laisene mo taʻaloga kasino i luga o le initaneti.
Rūleti i Europa - 2026
O lenei upega tafaʻilagi: o aso uma o loʻo i luga, faʻatasi ma le fuaina.

Le laina e tasi e taua
I le lua seneturi ma le afa, na suia faʻatasi le fua o le rūleti e lelei ai le tagata taʻalo (1843, na aveese se selo e tasi) ma faʻalua e leaga ai (le aeto i tausaga 1800, le selo tolu i le 2016). O isi mea uma, o faiga, o komepiuta, o potu puʻeata, o moli, na tuʻu le fuaina e pei ona maua e Lablée: 36/n − 1 e faʻasaga i se uili e tasi le potu e sili atu nai lo lena.
Fesili
O le aso o Pascal. O suʻesuʻega i le uili e moni; o le fesoʻotaʻiga i le rūleti o se tala tuʻuaʻi.
I le seneturi lona 19; o le faʻasologa Europa o loʻo faʻaaogā i aso nei sa masani ai i le vaitaimi o Monte Carlo.
Atonu o se aso o tulafono faʻatonutonu. Ua uma le uili.
Sina mea malie

Lua seneturi ma le afa, tasi le faʻaleleia, lua le toe solomuli, tele tala.
Punaʻoa
- Schwartz, D. G. Roll the Bones: The History of Gambling.
- Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture.
- Bass, T. A. The Eudaemonic Pie.
- Thorp, E. O. “Optimal gambling systems for favorable games.”
- Chellel, K. “The Gambler Who Beat Roulette.”
- Shelley, R. Roulette Wheel Study.