Joseph Jagger: le fuafuaga rūleti i Monte Carlo
O se tagata ie mai Yorkshire, o uili na faʻaituʻau i nisi numera, ma se tala na muamua lomia e luasefulu tausaga mulimuli ane.

O Joseph Hobson Jagger (1830–1892), o se tagata fai pisinisi ie mai latalata i Bradford, e taʻua na manumalo pe tusa o le £80,000 i Monte Carlo pe tusa o le 1880 e ala i le faʻamaumauina o uili ma peti i numera na sili ona tele ona aliaʻe. E leai se nusipepa po o se faʻamaumauga a le kasino o le manumalo o loʻo totoe. O le tala e faʻalagolago i se tusi o le 1901, i tala tuʻuaʻi a le aiga ma se ki faʻamanatu e iai le aso 1884.
Le mea o loʻo faʻaali mai e faʻamaumauga
Na fanau Joseph Hobson Jagger i le aso 2 Setema 1830 i Shelf, i le va o Bradford ma Halifax. Na faʻaipoipo o ia ia Matilda Townend i le luasefulu o ona tausaga ma e toʻafā le la fanau. Sa galue o ia i le pisinisi ie i lona olaga atoa: o se tagata tausi fale teu oloa, o se paaga i se fale gaosi e saunia ai filo, o se tagata faʻaiʻu ie i Manchester. O le tusigāigoa o le 1861 ua taʻua ai o ia o se sui faʻatau o le cotton and stuff ma lona mavaega o le 1881 o se tagata gaosi oloa. E leai se pepa e taʻua ai o ia o se inisinia. O lena upu, ma le “mechanic” (tagata faʻaleleia masini), e mai tusi e uiga i Monte Carlo.
Ia Aperila 1860 na paʻū ai lana pisinisi i Manchester, ma na lisiina e le London Gazette o ia i totonu o tagata ua lē mafai ona totogi aitalafu e faʻalogo i ai i le Lancaster Castle. O lana tama aupito laʻititi e lua tausaga. O lē na tusia lona olaga, o Anne Fletcher, o se tasi o ona tupulaga mamao ma o se tusitala o talafaʻasolopito o measina, na maua faʻasilasilaga ma maua ai o loʻo totogi pea e le aiga aitalafu i le sefululima tausaga mulimuli ane. E leʻi maua e ia se gau faʻatupe i le 1880 po o le 1881, e ui lava ua taʻua e nisi nusipepa talu mai lea.
Le tala e pei ona muamua lomia
O le faʻamatalaga muamua o le Monte Carlo Anecdotes and Systems of Play a Victor Bethell (1901). Ua taʻua e Bethell o ia o “Jaggers”, o se tagata Yorkshire ma o se tagata faʻaleleia masini i lana galuega, ma e leai se igoa muamua ma se tausaga. I lana tala na totogi e Jaggers ni tagata tusitusi e toʻaono, nofonofo i latou i laulau eseese e tusi numera uma i le aso atoa, ma a uma se masina ua maua se itu vaivai i uili uma. Na manumalo o ia ma ana tagata i le £120,000. Na amata ona siitia e le kasino uili mai lea laulau i lea laulau i po uma, ma na iloa e Jaggers le eseesega e ala i ni faʻailoga laiti, o se māsae po o se togitogi i le vali. Na ia leiloa le £40,000 o tupe manumalo ma alu ese ma le tusa ma le £80,000, lea i le 25 falani i le pauna o lena taimi e lua miliona falani. Na pau lava le aso a Bethell o mea uma na tutupu “ua sili atu i le luasefulu tausaga talu ai”.
Na tusi Bethell e lua sefulu tausaga talu ona tupu ma e leai se molimau na ia taʻua. Na suʻe e Fletcher nusipepa i le lotoifale, i le atunuʻu ma i fafo ma e leʻi maua se lipoti o le manumalo, ma ina ua tusi atu lona tamā i le kasino na taʻu atu ia te ia ua faʻaumatia pepa mo lena vaitaimi.
Le auala na tupu aʻe ai le tala
O tusitala taʻitasi mulimuli ane na faʻaopoopo se mea, ma o faʻaopoopoga ia e iloa e le toʻatele.
Le taimi na iai ai o ia iina
Ua faʻatatau e Fletcher le asiasiga muamua i le 1880 po o le 1881 mai faʻamaoniga e fā. E lē o iai Jagger i lona lava aiga i le tusigāigoa o Aperila 1881, lea na tusia ai lona toʻalua o le ulu o le aiga. O se pepa o le fanua o Aukuso 1881 ua taʻua ai o ia i le 6 Greaves Street, Bradford, o se fale na ia faʻatauina i lena tausaga, ma ia Oketopa na ia faia ai le mavaega o se tagata e iai meatotino. O le lona fā o le mea e tasi o loʻo totoe, o se ki faʻamanatu i se pusa meaalofa, o loʻo tausia e le aiga. O ona upu tusitusia, mai ana “uo ma i latou e faʻamemelo ia te ia”, e taʻua ai lona manuia i le rūleti e faʻasaga i le pange i Monte Carlo “i se vaitaimi e fā tausaga”, ma o lona aso o le 1 Me 1884.
Ua faitau e Fletcher lea o ni nofoaga eseese i le va o le tusa ma le 1880 ma le 1884, ae lē o se vaiaso e tasi. Pe fia le umi na ia matamata ai, ma le umi na ia taʻalo ai, e leʻi faʻamaumauina i se mea.
O ai na ō faʻatasi ma ia
O tagata tusitusi e toʻaono a Bethell e leai se lagolago, ma ua taʻua e Fletcher e na o le fā pe lima laulau rūleti i le potu i lena taimi. O se tala tuʻuaʻi a le aiga, na tusia e se uo na vaʻai i tusi ua faʻaumatia nei, e faʻapea na alu faʻatasi ma ia lona atalii ulumatua o Alfred. Ua faʻaopoopo e Fletcher se atalii o le uso, o Oates Jagger, o se tagata ave afi nofoaafi, ona o lona ʻoa mulimuli ane e leʻi faʻamatalaina; o lona manatu lea. O le isi itu o le aiga sa fai mai lava na alu o ia ma lona foreman (pule o tagata faigaluega). O tupe mo le malaga na nono mai i aiga, o se tasi o i latou, o se tausoga, ua taʻua na toe totogi.

Le mea na fai e le kasino
O iinei foʻi o Bethell le faʻamaumauga muamua. Fai mai na amata e le kasino i le fesuiaʻi o uili mai lea laulau i lea laulau i po uma, ma ina ua lē aoga na auina atu ai se tagata i le kamupani i Pale na faia. Na fausia e le kamupani se seti fou o uili ma pā o potu e mafai ona aveese, ina ia mafai e se potumeafaigaluegaPotuO se tasi o potu e 37 ua faʻanumeraina i luga o le rota. E taʻua foʻi: pū, ipu.Faitau atoa → sa tū faʻafeagai ma le selouiliSeloO le potu lanu meamata e tasi e lē ufiufi e se peti tutusa le totogi, taseni pe koluma; o le puna lea o le tulaga lelei o le kasino. E taʻua foʻi: selo e tasi, 0.Faitau atoa → i le tasi aso ona tū i se isi mea i le aso e sosoʻo ai. O Polovtsoff, o lē sa taʻitaʻia le International Sporting Club i Monte Carlo i tausaga 1930, e faʻapena foʻi ana upu: o uili fou ma vaega e mafai ona fesuiaʻi, e faʻafefiloi i aso uma. Na suia uili tuai, ae lē o le toe faʻaleleia.
O le siakiina i le taeao o uili uma ma se fua faʻatusa ua lelei ona faʻamaonia. Na matamata ai Adolphe Smith pe tusa o le 1912, ma faʻamatala e Polovtsoff i le 1937. E leai se tasi o i laʻua e fai mai na amata ia Jagger, ma e leai se pepa a le kasino e fesoʻotaʻi ai se tasi o nei faiga ia te ia.

Le tele e tatau ona iai se faʻaituʻau
O le fuafuaga rūleti a Joseph Jagger, e pei ona taʻua e le tala, o le peti i numera e faʻaituʻau i ai se uili, ma e na o le maua o se tupe pe a sili atu i se tapulaʻa. O le numera e tasipetiNumera e tasiO se numera e tasi, e totogi 35:1.Faitau atoa → e totogi 35 i le 1, o lea e tatau ai ona manumalo se numera i le sili atu nai lo le faʻatasi i taʻamilo e 36 aʻo leʻi maua se mea i se peti i ai. I se uili selo e tasi talafeagai e manumalo faʻatasi i le 37.
Faʻapea na faʻamaumau e tagata tusitusi se uili e tasi mo se masina i le 500 taʻamilo i le aso: 15,000 taʻamilo. O se numera talafeagai o le a aliaʻe pe tusa o le 405 taimi, faʻaopoopo pe toʻese le 20. O se numera na aliaʻe 465 taimi o le a muamua i le tolu o na “faʻaopoopo pe toʻese”, lea e toeititi lē maua lava i le laki na o ia. O sea numera e manumalo pe tusa o le faʻatasi i taʻamilo e 32, ma o se peti i ai e maua ai le 11.6%: 36 sipitupeSipiO se faʻailoga e fai ma sui o se aofaʻi tumau, e tuʻu i luga o le faʻatulagaga o le laulau e fai ai se peti. E taʻua foʻi: check.Faitau atoa → e toe maua mo le 32.3 uma na peti ai. O se masina o le faitau ma le onosaʻi ua lava e maua ai se faʻaletonu o lena tele, ae itiiti tele e maua ai se tasi e laʻititi atu. O le 500 taʻamilo i le aso o se faʻatatau mo le fuaina; e leai se tasi na faʻamaumau le saoasaoa o na laulau.
Mulimuli ane
E leʻi faʻatauina e Jagger se maota tele. I le 1881 na ia faʻatauina ai le 6 Greaves Street i Little Horton, Bradford, ma i le sefulu tausaga na sosoʻo ai, e tusa ai ma le faitau a Fletcher, e le itiiti ifo i le tolusefululua fale fesoʻotaʻi latalata ane, na tuʻuina mo le lisi pe nonofo ai aiga. Ua talitonu o ia na ia avatu pe tusa o le tasi vaetolu o le tupe i aliʻi e toʻalua na ō faʻatasi ma ia. E leai se faʻailoga na ia faʻasalalauina lava le manumalo. Na maliu o ia i le 25 Greaves Street i le aso 25 Aperila 1892, i le 61 o ona tausaga; o le tusi faʻamaonia o le maliu e taʻua ai le maʻisuka. Ua tanu o ia i le Bethel Chapel i Shelf, latalata i le mea na fanau ai. O le tau mamā o ana meatotino o le £1,710.
Le pese
O le “The Man Who Broke the Bank at Monte Carlo” na muamua usuina i le 1892, o le tausaga na maliu ai Jagger, ma sa talitonu lona aiga mo se taimi umi e uiga ia te ia. E leai. Na tusia e Fred Gilbert ina ua uma le faʻasologa a Charles Wells i le 1891, lea na tumu ai nusipepa (vaʻai The Man Who Broke the Bank). Na faia e Charles Kingston le manatu lava lea e tasi i le 1925: o le viiga na alu i le tagata taufaʻasese na sau ina ua mavae le tagata Yorkshire.
Fesili
Atonu na manumalo o ia i se aofaʻi tele: o le ki a le aiga o le 1884, o lona faʻatauina faʻafuaseʻi o meatotino ma le faʻamatalaga a Bethell e faʻasino uma i lena itu. O aofaʻi, o tagata tusitusi e toʻaono ma numera e iva e lē mafai ona faʻamaonia.
Fai mai Fletcher e na o le taʻua e tagata suʻesuʻe gafa atonu e iai se fesoʻotaʻiga mamao. E leai se gafa ua lomia.
O ana meatotino e £1,710 mamā. I lena taimi, e tusa ai ma le faʻamatalaga a Fletcher, ua uma ona alu le tupe i fale ma meaalofa i lona aiga.
Sina mea malie

Na tuʻua e le manumalo se ki ma se laina fale. O mea auʻiliʻili na oʻo mai mulimuli ane.
Punaʻoa
- Fletcher, A. From the Mill to Monte Carlo.
- Fletcher, A. “The true story of the man who broke the Monte Carlo bank: Joseph Hobson Jagger.”
- Bethell, V. Monte Carlo Anecdotes and Systems of Play.
- Kingston, C. The Romance of Monte Carlo.
- Polovtsoff, P. Monte Carlo Casino.
- Smith, A. Monaco and Monte Carlo.
- Quinn, R. The Man Who Broke the Bank at Monte Carlo.